Een nieuwe serie over persoonlijke indrukken opgedaan in een Braziliaanse stad, ditmaal in Rio de Janeiro. Een kleine voorbeschouwing.
Onbekend….,
Rio de Janeiro, kortweg RIO. Bij slechts weinigen onbekend. Rio, geassocieerd met Carnaval, de stranden van Copacabana en Ipanema, maar ook met misdaad, grof geweld en talloze moorden. Rio, een stad van uitersten. Een stad die zeer geliefd is, maar ook angstvallig wordt vermeden. In dit opzicht mag je deze tweede stad van Brazilië een klein beetje vergelijken met Amsterdam. Als `provinciaal` heb ik Nederlands hoofdstad lange tijd gemeden. Want er werd gezegd: `Het is er gevaarlijk, je kan er beter niet heengaan. Voor je het weet….` Deze uitspraken zullen niet onbekend zijn voor menig lezer. Maar ik ging er uiteindelijk wel heen. Ging er zelfs studeren. Ik ging daar uit, ik heb daar veel rondgezworven. Door de smalle steegjes, langs de vele grachten. Ik heb Amsterdam leren kennen, leren houden van deze unieke stad met zijn rijke historie.
Vermeden
Zo was het voor mij ook het geval met Rio. Als ´gringo´ werd mij met klem aangeraden Rio te vermijden, want: `Het is er gevaarljk, je kan er beter niet heengaan. Voor je het weet…`. Hetzelfde verhaal dus. Als inwoner van Minas (Mineiro) zou ik me als een Braziliaanse provinciaal kunnen gaan beschouwen, invergelijking met het meer mondaine Rio en São Paulo. In december 2006 ging ik er uiteindelijk naar Rio, met een gezelschap van de universiteit.
Mission RIO I
De eerste missie Rio was voor mij een voorzichtige verkenning. Ik was en bleef voorzichtig, voortdurend op mijn hoede. Maar ik liet dit niet te veel blijken. Met de dag leerde ik het district van Copacabana en Ipanema beter kennen. Ik observeerde de mensen op straat. Hoe ze zich kleedden, of ze sieraden droegen, hoe ze hun bezittingen met zich torsen. Al gauw viel het me op dat de meerderheid alsnog sieranden droegen: blinkende armbanden, horloges, kettingen. Objecten die mogelijk doelwit kunnen zijn van loerende straatrovers. Als zij deze sieraden kunnen dragen, zijn deze sieraden mogelijk nog geen real waard, of het is daar inderdaad redelijk veilig. De handtassen werden over het algemeen losjes in de hand gedragen, een enkele maal aan de voorzijde gehangen. Ik paste mij daar wat mee aan, zodat ik daarmee niet zou opvallen.
Mission RIO II
Een week later ontving ik een uitnodiging voor nog een reis naar Rio: Missie Rio II. Nu werd het relatief veilige Copacabana verlaten en werden het centrum en Niteroi verkend. Ik bezocht het toeristenbureau – dat overigens goed verborgen is op de negende verdieping van een universiteitsgebouw in het centrum – en informeerde daar naar de veiligheid in het centrum. Ik kreeg als antwoord dat overdag redelijk veilig is vanwege de massale aanwezigheid van het publiek, maar dat in de avonduren en in de nachtelijke uren inderdaad niet raadzaam is je alleen op straat te begeven. Ik ging op verkenning uit in het oude centrum van Rio, proefde de vergane glorie en rijkdom van de voormalige hoofdstad van het land. Antieke huizen, die sterke vergelijking vertonen met de stijl die mij bekend is in Europa, vooral in Portugal. Smalle steegjes, talloze winkeltjes, restaurantjes, barretjes. Een veelvoud aan kerken en kerkjes, met een overmaat aan blinkend goud in zich. De muren en plafonds bekleed met bladgoud. Het verblindde mijn ogen. Op een dag volgde een bustocht naar Niteroi, naar een afgelegen strand. Een tocht langs de haven van Rio, over de lange brug die Niteroi met Rio verbindt, met een geweldig uitzicht over de stad aan de andere zijde van de lagune. Op een derde dag werd de Morro da Urca beklommen. Een redeljk eenvoudige en korte klim. Meer dan de moeite waard, want de beloning was een adembenemend uitzicht over een groot deel van de stad. Uitzicht over het centrum, over Botafogo en Flamengo. Ik leerde Rio beter kennen, ik begon meer van Rio te houden.
